كتابهايى كه در شرح أحوال وزندگانى بزرگان اسلام نوشته شده ، بيانگر اين حقيقت است كه در هر زمان بخش مربوط زنان با سهل‌انگارى وكم‌اعتنايى توأم بوده است . در نقل أحاديث وشرح تواريخ همواره سعى شده ، ارزش گفتار ونقش بانوان ، كم‌رنگ وبىارزش نشان داده شود ( البتة استثنائا عايشه همسر پيامبر صلّى اللّه عليه واله به دليل مسائل سياسي أحاديث وشرح حالش به تواتر نقل گرديده است ) . به‌عنوان مثال ، در ميان كتابهاى أهل سنت ، كتاب هشت جلدي الطبقات الكبرى اثر ابن سعد ( كهن‌ترين اثر مكتوب در معرفى أصحاب رسول اللّه صلّى اللّه عليه واله ) هفت جلد آن به معرفى مردان ، وتنها يك جلد به معرفى بانوان اختصاص يافته است . كتاب أسد الغابة في معرفة الصحابة از ابن أثير چهار جلد آن درباره رجال وفقط نيمى از جلد پنجم آن به گروه نسوان پرداخته است . أكثر مجلدات كتاب الاستيعاب في معرفة الأصحاب اثر ابن عبد البر ، مربوط به شرح‌حال مردان وتنها يك سوم از جلد چهارم در شرح‌حال زنان تدوين يافته است ؛ همچنين كتاب الإصابة في معرفة الصحابة اثر ابن حجر عسقلانى - كه از همين منابع استفاده شده است - نوشته‌هاى مربوط به أحوال ونام زنان ، حجم اندكى را در مقابل گزارشهاى مربوط به مردان تشكيل مىدهد . كتابهاى رجالي شيعي نيز كه معرفىكننده أصحاب رسول الله صلّى اللّه عليه واله وأئمة أطهار عليهم السّلام هستند ، وضعي مشابه كتب ياد شده ، دارند . مثلا قريب 29 صفحه از كتاب رجال شيخ طوسي در بخش أصحاب پيامبر صلّى اللّه عليه واله به ذكر نام رجال ، ودو صفحه به نام نساء اختصاص يافته است . شيخ طوسي در معرفى زنان صحابي رسول الله صلّى اللّه عليه واله ، فقط نام 38 تن را ذكر كرده است . اين أسامي به گروه خاصي اختصاص ندارد وچون از معيار وانگيزه شيخ طوسي در انتخاب اين نامها اطلاعى نداريم ، در خصوص علت قلت تعداد اين أسامي نمىتوانيم اظهارنظر كنيم . اين در حالي است كه الاستيعاب قريب 400 زن صحابي ، وأسد الغابة بيش از اين تعداد را معرفى كرده است . اين اختلاف عينا در كتابهاى معاصران ، از جمله تنقيح المقال علامه مامقانى ، مجمع الرجال مولى قهپائى ، ومعجم رجال الحديث آيت اللّه خويى نيز بيشتر مشاهده مىشود ؛ زيرا اينان نيز منابعى جز كتابهاى متأخران ( طوسي ونجاشي وبرقى رحمة اللّه عليهم ) در اختيار نداشته‌اند . البتة دانشمندانى چند به نوشتن گزارش أحوال زنان برجسته همت گماشته ومجموعه‌هايى ارائه داده‌اند . ابن طيفور نام جمعى از بانوان را - كه در مرتبه بالايى از فصاحت وبلاغت بوده‌اند - ذكر كرده ونمونه‌هايى از سخنان ايشان را در اثر خود درج نموده است . عمر رضا كحاله در كتاب پنج جلدي أعلام النساء - كه مىتوان گفت در اين جمع‌آورى از بذل هيچ كوششى دريغ نكرده است - مجموعه جالب توجهى تهيه كرده وزنان طبقات مختلف مسلمان وغيرمسلمان از ملتهاى گوناگون را معرفى كرده ؛ اما درباره بسيارى از زنان شيعي ، حق مطلب را أداء نكرده است ؛ مثلا نام